Malatya tarihi, mimari ve ekonomik zenginliğinin yanı sıra kültürün ve edebiyatın da önemli olduğu ve bu zenginliğin canlı tutulduğu bu yönde çalışmaların yoğun olarak devam ettiği önemli sanat ve ilim merkezlerinden biri olarak gösterilebilir. Malatya’dan yetişmiş olan Muhiddin Arabi, Arapgir’de Niyazi Mısri, Eski Malatya’da Seyyid Battal Gazi, Darende’de Somuncu Baba olmak üzere birçok ilim ve irfan sahibi, kentin manevi ve ulvi havasını şekillendiren şahsiyetler olarak tarihe geçmiş ve Malatya’nın manevi yönünü dünyaya tanıtma imkanı sağlamışlardır. Ayrıca şair, yazar, ressam, tiyatrocu ve müzisyenlere Malatya’nın doğal ve tarihi ve kültürel zenginliği ilham kaynağı olmuştur. Yukarıda belirtmiş olduğum özelliklerle birlikte tabii ki Malatya kayısısı, kenti Türkiye’de ve dünyada önemli bir konuma getirmiştir. Malatya Türkiye’de kayısı ile sembolleşmiş tek ilimizdir, coğrafi işaretli olan kayısı, kentin en önemli ekonomik zenginliğini oluşturmaktadır. Dünya kayısı üretiminin %75'ini yaş ve kuru olarak ihraç etmektedir. Hem ağaç sayısı bakımından hem de kuru kayısı üretim miktarı bakımından Malatya sadece Türkiye’nin değil dünyanın da en önemli kayısı üretim merkezidir. Kentte üretilen yaş kayısının %90-95'i kurutularak yurt dışına ihraç edilmektedir. Böylesine kıymetli bir ürünün tanıtımı için 1973 yılında Malatya Belediye Başkanı olan Mehmet Kırçuval kayısı festivali fikrini ortaya koyar, bu fikir doğrultusunda Kırçuval, başta Malatya Valiliği olmak üzere, kentin Ticaret odası, kayısı borsası, diğer sivil toplum kuruluşları ve şehrin tüm halkıyla birlikte 1973 yılının 13 Temmuz’unda Festival başlatmıştır. Bir hafta süren bu festivalde kimsesiz ve fakir 115 çocuk sünnet ettirilerek sosyal sorumluluk duygusu halka benimsetilmiştir, ayrıca kentin birçok kalabalık mahalle ve merkezlerinde davul ve zurnalar eşliğinde halk oyunları ekipleri gösteriler düzenlemiş, öte yandan güzellik yarışmaları, en iyi kayısı yarışması, işyerlerinin vitrin düzenleme yarışı gibi etkinliklerle o yıl festival büyük bir coşkuyla kutlanmıştır. Festivalin 2. si 1974 Kıbrıs Barış Harekatına denk geldiği için kutlanmamıştır. Daha sonraki yıllarda ilk yıldaki kadar görkemli olmasa da normal bir festival havasında geçmiş ta ki Türkiye’de 1983 genel seçimlerinde Anavatan Partisi’nin iktidara gelmesi ve partinin genel başkanı hemşerimiz Turgut Özal’ın başbakan olmasıyla Malatya Kayısı Festivali Altın yıllarını yaşamıştır. Başbakan Özal Malatya’yı başbakanlığı döneminde 15 kez ziyaret etmiş bu ziyaretlerinin 8'i Malatya Kayısı Festivali’ne denk getirilmiştir. Malatya Kayısı Festivalini Turgut Özal’ın Başbakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı yıllarında coşkulu bir şekilde kutlamış olsa da, Özal’ın ölümüyle birlikte o eski coşkulu ve ihtişamlı yıllarını yitirerek bazı yıllar kutlanmış bazı yıllar ise sudan bahanelerle kutlanmamıştır. Bir kentin tanıtımı veya bir ürünün tanıtımı amacıyla festival veya etkinlik düzenleniyorsa o etkinliğin veya festivalin sürekliliği önemlidir, bu yönde yapılan çalışmalar az ya da çok önemli olan sürdürülebilir bir durum olması veya sürekliliği olması, isteğimiz ve temennimiz bu yönde.